Kiến trúc cảnh quan nhà vườn Huế

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

kien-trucHuế là một thành phố vườn, một công trình kien truc canh quan vĩ đại, dù bạn đi bất cứ nơi nào trong thành Huế, bạn cũng sẽ  thấy một màu xanh mát dịu của sông hồ, đồi núi, cây cỏ. Kiến trúc cảnh quan của Huế chính là điều níu giữ bạn ở lại đây để hòa nhập cũng thiên nhiên.

Kiến trúc nhà vườn Huế là nghệ thuật tạo hình mô phỏng thiên nhiên trong một không gian giới hạn, làm nền tạo cảnh tôn cao giá trị công trình chính hoặc quần thể công trình. Vườn cảnh Huế chịu ảnh hưởng của vườn cảnh Á Đông, thường gồm ba thành phần: mặt nước, cây xanh và đá núi nhỏ.

Về tổng quan kiến trúc, nhà vườn Huế cơ bản chia làm ba loại: nhà vườn trong nhà ở, nhà vườn trong các công trình tín ngưỡng tôn giáo và nhà vườn trong triều đình.

Kiến trúc cảnh quan nhà vườn Huế

Đầu tiên nói đến kiến trúc nhà vườn trong nhà ở, khuôn viên vườn là một phần không thể tách rời trong những ngôi nhà cổ truyền của Việt Nam. Đây là nơi tăng gia và cũng có thể là nơi cải thiện môi trường sống, tạo không gian thoáng đãng cho ngôi nhà.

Tuy nhiên, không phải vì vậy mà nhà vườn Huế kém phần tao nhã sang trọng. Nhà vườn được bao quanh bởi rào chắn bằng một hàng dâm bụt tàu hoặc hàng chè tàu được cắt tỉa gọn gàng.

Sông Hương trở thành một cái hồ phẳng lặng để soi bóng các công trình kiến trúc nghệ thuật ở đôi bờ. Thuật phong thủy gọi đó là “minh đường”, một bộ phận phải có ở trước mặt các công trình kiến trúc. Trên sông lại nổi lên hai hòn đảo nhỏ, là Cồn Hến và Cồn Dã Viên, được dùng làm “Tả Thanh Long và Hữu Bạch Hổ”, chầu về ở giữa đảo để bảo vệ Cố đô. Khu vườn cố đô rộng lớn ấy được quy hoạch và xây dựng với những đường nét đối xứng rõ rệt.

 

Người Huế rất quan tâm đến sự thông thoáng của không gian kiến trúc. Trải qua bao năm tháng, thời gian vẫn không làm phai mờ vẻ đẹp văn hóa-nghệ thuật, kết tinh thành vẻ đẹp văn hóa kiến trúc đặc trưng trên mỗi di tích nhà vườn. Nhìn chung, hầu hết kiến trúc nhà vườn Huế đều xây dựng theo quy luật “dịch lý” và “phong thủy” bao gồm: Cổng, ngõ, bình phong, hòn non bộ, bể cạn, sân, nhà. Cổng thông thường được xây bằng gạch, lối vào được trồng những hàng râm bụt hoặc chè tàu ngày ngày cắt xén cẩn thận dẫn vào bức bình phong, sau bình phong là bể cạn, hòn non bộ, hồ trồng sen, hoa súng và nuôi cá cảnh…

Trong khu nhà vườn , không thể không nhắc tới ngôi nhà rường. Nhà rường thường được làm bằng gỗ, chúng được cầu kỳ hóa bằng nhiều nét văn hoa chạm trổ, trong liên kết của kết cấu nhà, thay cho đóng đinh là kỹ thuật mộng tinh xảo. Nhà rường có nhiều dạng: một gian hai chái, ba gian hai chái, năm gian hai chái, nhà rường lầu… rường là cách nói ngắn gọn của rường cột, nhà có hệ thống cột kèo gỗ được dựng lên theo những quy cách nhất định.

Khách ghé thăm chơi phải đi qua một cổng ngõ , băng qua một cái sân rộng lát gạch rồi mới đến mái hiên nhà. Xung quanh nhà trồng rất nhiều cây ăn trái quanh năm tươi tốt quả chín bốn mùa. Ngoài ra, những loại cây lâu năm này không thiên hẳn về mục đích kinh tế mà còn cho bóng mát nhằm bảo tồn phong cách sống gần gũi với môi trường thiên nhiên.

Nhìn cảnh quan một nhà vườn Huế, người ta dễ dàng nhận ra được tâm hồn và phong cách sống của chủ nhân. Nhà vườn Huế thể hiện sự hòa hợp giữa đời sống con người và cây cỏ, giữa nếp sống tinh thần và vật chất, tất cả đều bổ sung cho nhau tạo nên sự cân bằng trong cuộc sống. Nhà vườn Huế không chỉ là một tổ chức không gian thuần túy giữa cảnh quan và kiến trúc, mà với những nét đặc thù về giá trị văn hóa – lịch sử đã trở thành một di sản quan trọng của Huế.

Sự phối hợp giữa kiến trúc chính, vườn cây, hoa, trái, đá, nước, cỏ rêu, hoa leo, và giàn tạo bóng với những kiến trúc phụ như nhà ngang, cổng ngõ, hành lang, bể cạn, bình phong… đều là những thiết kế có dụng ý của tác giả. Sự phối hợp của không gian nội thất kiến trúc, không gian vườn cảnh, vườn cây ăn trái và thiên nhiên luôn luôn có sự hòa điệu; làm thế nào để cái khung thiên nhiên do con người kiến tạo có thể hòa vào cái tự nhiên của đất trời.

Văn hóa kiến trúc nhà vườn Huế đã hòa quyện vào kiến trúc chốn thiền môn. Vườn chùa không chỉ là nơi lộc Phật cho muôn sinh mà còn là nơi cảm quan chiêm ngẫm lẽ nhân quả ở đời. Vườn chùa thấm đượm triết lý nhà Phật xanh tươi mà thoáng đãng như là nơi rũ bỏ những lo toan phiền muộn hàng ngày. Cuối cùng là kiến trúc nhà vườn trong triều đình. Từ trong cung ra ngoài nội có đến hàng ngàn khu vườn lớn nhỏ được hình thành và lưu giữ qua hàng trăm năm nay. Mỗi khu vườn gắn với một công trình kiến trúc riêng biệt, tạo nên hệ thống nhà vườn đặc sắc ở Huế.

Điển hình trong lối kiến trúc này là vườn cung và vườn lăng. Vườn cung(hay còn gọi là vườn thượng uyển) là nơi là nơi dành riêng cho vua và các quan lại cao cấp trong triều đình phong kiến đến du ngoạn và thưởng thức, thứ dân không mấy ai được đặt chân đến. Vì vậy kiến trúc vườn cung vừa thể hiện sự tự nhiên thanh thoát của cây, hoa, lá vừa phải toát lên sự sang trọng vương giả của các bậc đế vương như, vườn Thường Mậu, vườn Thiệu Phương, vườn Ngự Viên… Đáng tiếc là cho tới nay hệ thống vườn cung không còn nữa, mà tất cả chỉ còn là những hoài niệm dấu tích xưa.

Khác với vườn cung, vườn trong lăng của vua triều Nguyền lại là nơi để hoài niệm tưởng nhớ. Hệ thống vườn được thể hiện rõ nét nhất mô típ kết cấu nhà vườn truyền thống Huế, đó là những lăng Khải Định, Đồng Khánh, Tự Đức, Thiệu Trị, Minh Mạng… còn được lưu giữ tới nay.

Những công trình lăng tẩm thời nhà Nguyễn đều được xây dựng và tính toán rất cẩn thận. Từ kiểu dáng kiến trúc xen lẫn với hệ thống vườn tược rất cân đối hài hòa. Trải qua hàng trăm năm, giữa chốn rêu phong lăng mộ u tịch, cỏ cây hoa lá nơi đây vẫn đơm hoa kết trái làm cho người ta liên tưởng đến chốn sinh sôi, nảy nở mà chẳng màng đến lão, bệnh, tử khiến người xem lưu luyến không thôi.

(Nguồn Sưu tầm Internet)

Share.

About Author

Leave A Reply