Các nguyên tắc chung cho kiến trúc nhà ở tại Huế (Phần 1)

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

        1.kien-truc-hue Nguyên tắc thông gió tự nhiên

 

Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa khô nóng và lạnh ẩm của Huế, thông gió tự nhiên có vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện môi trường sống trong công trình.

Thông gió tự nhiên được hình thành do sự chênh lệch áp lực gió và áp lực nhiệt giữa trong nhà và ngoài nhà. Nhiệt độ càng cao không khí càng nhẹ, áp suất càng thấp và ngược lại. Không khí từ vùng áp suất cao di chuyển đến vùng áp suất thấp để lập sự cân bằng mới.

  • Thông gió xuyên phòng

Chất lượng thông gió tự nhiên được đánh giá chủ yếu qua vận tốc và diện tích được gió thổi trực tiếp qua phòng, gọi là thông gió xuyên phòng. Nguyên tắc cơ bản của thiết kế thông gió xuyên phòng là:để có gió xuyên phòng, trước tiên định vị chính xác công trình để có vùng áp suất dương và vùng áp suất âm, mở cửa đón gió ở vùng áp suất dương, cửa thoát gió ở vùng áp suất âm.

Lưu lượng, vận tốc, hình thái chuyển động không khí qua công trình và xuyên phòng được quyết định bởi nhiều yếu tố: hình dáng mái, hình dáng nhà, tổ hợp cấu trúc không gian, tường rào lan can, cửa (hướng cửa, kích thước cửa, hình thức cửa và cách mở), tấm dẫn gió và kết cấu theo cửa, cây xanh trước cửa.

  • Thông gió theo chiều đứng

Là do chênh lệch nhiệt độ, lấy hiệu ứng ống khói để thông gió theo nguyên lý:không khí nóng nhẹ hơn bay lên cao thoát ra ngoài, không khí lạnh ngoài nhà tràn vào qua cửa dưới để lấp chỗ trống. Những không gian trống theo chiều đứng như giếng trời, sân trong, không gian thông tầng, cầu thang… đều hoạt động theo nguyên lý trên nhằm mục đích giảm nhiệt độ trong nhà.

  • Lợi dụng gió sân

Tổ chức sân trước và sân sau với vật liệu hoàn thiện bề mặt khác nhau, cây trồng, mặt nước cảnh quan… tạo ra hướng gió khác nhau giữa ban ngày và ban đêm. Không gian sân trong mở, bố trí cây xanh và mặt nước, lượng nước bốc hơi làm tăng độ ẩm và giảm nhiệt độ sân trong, hơn nữa bức xạ lạnh ban đêm tích trữ một lượng không khí lạnh làm dịu không khí nóng ban ngày ở sân trong. Đồng thời việc tăng giảm nhiệt độ trong nhà sẽ chậm hơn không khí xung quanh nên ban ngày có gió thổi ra, ban đêm gió thổi vào.

Thiết kế thông gió tự nhiên ở Huế cần lưu ý đến việc hạn chế sự ảnh hưởng của hướng gió lạnh Đông Bắc, hướng gió lớn mưa tạt ngang Tây Bắc vào mùa đông, hướng gió Phơn khô nóng Tây Nam vào mùa hè và đón hướng gió Nam, hướng gió Đông mát. 

2. Nguyên tắc thiết kế hiệu quả năng lượng cho kết cấu bao che công trình

Kết cấu bao che của ngôi nhà bao gồm: tường ngoài, mái, cửa sổ, cửa mái, kết cấu che nắng, che mưa và nền nhà. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ đến chất lượng môi trường sống trong nhà, hiệu quả sử dụng năng lượng. 

Huế có chế độ bức xạ mặt trời dồi dào, nền nhiệt độ cao, chịu ảnh hưởng của hiệu ứng Phơn tạo ra thời tiết khô nóng, nhiệt độ có thể đạt đến 41 – 42°C trong những ngày khô nóng cực đoan và đồng thời có một mùa mưa kéo dài, độ ẩm cao, chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nhiệt độ có thể xuống dưới 10°C. Nên vấn đề thiết kế kết cấu bao che ngôi nhà vừa phải quan tâm đến chống nóng và cả chống lạnh, chống thấm, chống nấm mốc tốt và bền lâu.

Các nguyên tắc cơ bản để đạt được hiệu quả năng lượng cho kết cấu bao che nhà:

  • Cách nhiệt tốt, thải nhiệt nhanh

Tường, mái cần cách nhiệt tốt ban ngày nhưng vào ban đêm khi nhiệt độ bên ngoài hạ thấp mát mẻ, dễ chịu thì nhiệt trong tường và mái cần thải nhanh ngay sau khi tắt mặt trời để không làm nóng phòng. Vỏ nhà nói chung nhẹ, nhiều lớp, nhất là các hướng có trực xạ mặt trời lớn (Tây, Đông, Tây Bắc, Tây Nam). Lớp vỏ ngoài công trình nên sử dụng vật liệu có khả năng hấp thụ ít, phản xạ nhiều bức xạ mặt trời, đồng thời có khả năng bức xạ nhiệt cao để chóng nguội sau khi bị mặt trời đốt nóng.

  • Giảm bức xạ mặt trời trực tiếp vào phòng

Ở Việt Nam trong mùa hè lượng nhiệt bức xạ mặt trời xuyên qua 1m2 của cửa sổ vào phòng có thể lớn hơn từ 8 – 15 lần lượng nhiệt truyền qua 1m2 của tường vào nhà”. Do đó, hết sức lưu ý chọn giải pháp che nắng chống bức xạ mặt trời chiếu qua cửa sổ vào phòng. Cửa sổ, tường kính phải được thiết kế che nắng hiệu quả.

  • Giảm nhận nhiệt bức xạ mặt trời trên mặt kết cấu

Kích thước, hình dạng công trình, tổ chức không gian có xét đến hướng nhà. Giảm “phơi nắng”, lợi dụng bóng nhằm trực xạ mặt trời chiếu lên vỏ nhà.

Thiết kế che nắng cần quan tâm chọn hình thức kết cấu che nắng thích hợp với từng hướng của mặt nhà, dựa vào việc nắm vững đường chuyển động biểu kiến của mặt trời, đặc tính của từng kết cấu che nắng và hiệu quả về khả năng ngăn bức xạ, thông gió tự nhiên, chiếu sáng, che mưa và hiệu quả thẩm mỹ kiến trúc.

  • Tránh gió lạnh và mất nhiệt trong nhà

Mùa lạnh ở Huế chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc nên những hướng nhà Đông Bắc, Bắc, Tây Bắc chịu gió lạnh. Nhiệt độ có thể xuống dưới 10°C nên thiết kế nhà ở phải quan tâm đến vấn đề chống  lạnh.

  • Chống thấm dột, ẩm mốc Sử dụng năng lượng tái tạo

Ở Huế với mùa mưa kéo dài và có hiện tượng mưa dầm, đôi khi kéo dài hàng tuần cả tháng, đồng thời kết hợp với độ ẩm cao. Hiện tượng thấm dột tác động xấu đến kết cấu nhà nên thiết kế tường ngoài và mái cần lưu ý để xử lý triệt để.

  • Chống nồm

Huế vào các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ vào thời gian chuyển từ mùa đông sang mùa hè (tháng 2 đến tháng 4), khi bắt đầu có gió nồm ẩm thổi vềkhiến thời tiết đang lạnh sau trở nên m đột ngột, độ ẩm không khí càng cao thì hiện tượng nồm xảy ra càng mạnh. Tuy thời gian xảy ra ngắn (từ 2 đến 6 ngày) nhưng gây môi trường ẩm ướt mất vệ sinh, nấm mốc dễ gây dịch bệnh, phá hủy vật liệu xây dựng và gây mất an toàn hệ thống điện trong nhà.

Các nguyên tắc cơ bản để chống nồm: giảm độ ẩm không khí; hạ nhiệt độ không khí tức là hạ nhiệt độ điểm sương xuống thấp hơn nhiệt độ bề mặt nền nhà; nâng nhiệt độ bề mặt nền nhà cao hơn nhiệt độ điểm sương của không khí.

  •  Sử dụng năng lượng tái tạo

Sử dụng năng lượng tái tạo khi cần thiết, như năng lượng sinh khối, năng lượng mặt trời, tái sử dụng nước mưa…

Nguồn

Công trình nghiên cứu Kiến trúc nhà ở tại Huế

Ths. Kts Nguyễn Thị Thu Thủy

Share.

About Author

Leave A Reply